अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमा आफ्ना नागरिकमाथि भइरहेको कथित बर्बर दमनविरुद्ध कडा चेतावनी दिँदै आएका छन्। यही क्रममा उनले सोमबार इरानसँग व्यापारिक सम्बन्ध राख्ने देशहरूबाट आयात हुने सामानमा २५ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेका छन्।
सरकारविरोधी प्रदर्शन तेस्रो सातामा प्रवेश गरिरहेका बेला यो कदमले तेहरानमाथि थप दबाब पर्ने विश्वास ट्रम्पले व्यक्त गरेका छन्।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत उक्त कर तत्काल लागू हुने बताएका छन्। तर ‘इरानसँग व्यापार गर्ने’ भन्ने कुराको स्पष्ट परिभाषा भने उनले दिएका छैनन्। हाल इरानको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार चीन रहेको छ। त्यसपछि इराक, संयुक्त अरब इमिरेट्स, टर्की र भारत रहेका छन्।
ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मा लेखेका छन्, “इस्लामिक रिपब्लिक अफ इरानसँग व्यापार गर्ने कुनै पनि देशले संयुक्त राज्य अमेरिकासँग हुने हरेक प्रकारको कारोबारमा २५ प्रतिशत भन्सार शुल्क तिर्नुपर्नेछ।” उनले थप लेखेका छन्, “यो आदेश अन्तिम र निर्णायक हो।”
नयाँ भन्सार शुल्क इरानमा प्रदर्शनकारीमाथि भएको दमनपछि घोषणा गरिएको हो। ट्रम्पले इरानमा आमहत्या भइरहेको दाबी गर्दै सैन्य हस्तक्षेपको चेतावनी पनि दिँदै आएका छन्। ह्वाइट हाउसकी प्रवक्ता क्यारोलिन लेभिटले सोमबार हवाई आक्रमणसहितका सैन्य विकल्पहरू अझै ‘विकल्पको सूचीमै’ रहेको बताएकी छन्।
ह्वाइट हाउसले कुन-कुन देशका आयातहरू बढी प्रभावित हुनेछन् भन्नेबारे भने थप विवरण सार्वजनिक गरेको छैन। इरानी मुद्रा रियालको मूल्य तीव्र रूपमा घटेपछि डिसेम्बरको अन्त्यतिर सुरु भएको विरोध प्रदर्शनले हाल इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको सत्ता संकटमा पारेको बताइएको छ।
मानवअधिकारसम्बन्धी समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार हालसम्म झण्डै ५०० प्रदर्शनकारी र ४८ जना सुरक्षा कर्मीको मृत्यु पुष्टि भइसकेको छ। कतिपय अपुष्ट विवरणअनुसार दुई हजारभन्दा बढी मानिस मारिएको दाबी पनि गरिएको छ। तर मृत्यु हुनेको यकिन संख्या अझै सार्वजनिक हुन सकेको छैन।
डिसेम्बर २८ मा तेहरानका व्यापारीहरू अमेरिकी डलरसँगको विनिमय दरमा रियालको मूल्य पुनःतीव्र रूपमा घटेपछि सडकमा उत्रिएका थिए।
गत एक वर्षमा इरानी मुद्रा इतिहासकै न्यूनतम स्तरमा झरेको छ भने मुद्रास्फीति ४० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ। यसको असर खाना पकाउने तेल र मासुजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। साथै पानीको संकट पनि गहिरिँदै जाँदा इरानी नागरिकहरू गम्भीर कठिनाइ भोगिरहेका छन्।
