काठमाडौं -काठमाडौँदेखि मुग्लिनसम्मको सडक खण्ड आज यात्रुहरूका लागि अत्यन्तै कष्टकर र चिन्ताजनक बनेको छ। देशको राजधानीलाई मध्य तथा पश्चिम नेपालसँग जोड्ने यो प्रमुख राजमार्ग खण्ड जम्मा करिब १०६ किलोमिटर लामो भए पनि हाल यसलाई पार गर्न ५ देखि ७ घण्टासम्म लाग्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। सहज यात्राको साटो यो सडक अहिले पीडादायी यात्राको प्रतीक बनेको छ।
नेपालकै सबैभन्दा व्यस्त सडकमध्ये एक मानिने काठमाडौँ–मुग्लिन सडक दैनिक हजारौँ यात्रु सवारी, मालवाहक ट्रक, पर्यटक बोकेका गाडी र आपतकालीन सवारीले प्रयोग गर्छन्। तर विडम्बना, यही अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण सडक वर्षौँदेखि निरन्तर मर्मत र विस्तारको नाममा अस्तव्यस्त अवस्थामा छ। कतै सडक खनिएको छ, कतै एकतर्फी सञ्चालन गरिएको छ भने कतिपय स्थानमा काम सुरु गरेर लामो समयसम्म अलपत्र छोडिएको देखिन्छ।
सडक मर्मत आवश्यक भए पनि त्यसको कार्यशैली र व्यवस्थापन कमजोर देखिएको यात्रुहरूको गुनासो छ। व्यस्त समयमा नै सडक खन्ने, पर्याप्त जनशक्ति र उपकरण नखटाउने तथा काम सम्पन्न गर्ने स्पष्ट समयसीमा नतोकिँदा यात्रुहरूले अनावश्यक सास्ती भोग्नुपरेको छ। कतिपय खण्डमा दिनभर काम नगरेको देखिए पनि जाम भने उस्तै लागिरहन्छ, जसले मर्मतभन्दा अव्यवस्थापन नै मुख्य समस्या हो भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
यसमा ट्राफिक व्यवस्थापनको कमजोरीले समस्या झनै जटिल बनाएको छ। जाम लागेका स्थानमा पर्याप्त ट्राफिक प्रहरी नदेखिनु, भएका प्रहरी पनि स्पष्ट योजना र आवश्यक साधन बिना खटिनु आम दृश्य बनेको छ। साना गाडी, ठूला ट्रक र निर्माण सामग्री बोकेका सवारीहरू एउटै लेनमा मिसिँदा ओभरटेकको होड चल्ने र त्यसले जामलाई अझ लम्ब्याउने गरेको छ। सानो दुर्घटना वा गाडी बिग्रिँदा घण्टौँसम्म सडक ठप्प हुनु सामान्यजस्तै भइसकेको छ।
यस अवस्थाले यात्रुहरूलाई शारीरिक र मानसिक दुवै रूपमा थकित बनाएको छ। विशेषगरी बालबालिका, वृद्ध, बिरामी र पर्यटकहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित छन्। समयमै गन्तव्यमा पुग्न नसक्दा कामकाज, व्यापार, पर्यटन र आपतकालीन सेवामा समेत गम्भीर असर परेको छ।
अब काठमाडौँ–मुग्लिन सडकलाई केवल “निर्माणाधीन” भनेर पन्छाउन सकिने अवस्था छैन। मर्मत कार्यलाई समयबद्ध, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउनु आजको आवश्यकता हो। व्यस्त समयमा खन्ने काम रोक्ने, रातिको समयमा निर्माण कार्य बढाउने, यात्रुका लागि स्पष्ट सूचना प्रणाली लागू गर्ने र ट्राफिक व्यवस्थापनलाई प्रविधिमैत्री बनाउने कदम तुरुन्त चाल्नुपर्ने देखिन्छ।
नत्र, विकासको नाममा वर्षौँदेखि भोगिँदै आएको यात्रुहरूको पीडा अझै लम्बिँदै जाने निश्चित छ।
स्रोत: सुमन घिमिरे, युवा पर्यटन उद्यमी
