अर्थ मन्त्रालयमा आदित्य पौडेलद्वारा नेपालको पूँजी बजार सुधारका लागि १०० बुँदे प्रस्ताव पेश

काठमाडौं – नेपालको पूँजी बजारलाई थप पारदर्शी, विश्वसनीय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउने उद्देश्यसहित शेयर बजार लगानीकर्ता आदित्य पौडेलले माननीय अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले समक्ष १०० बुँदे विस्तृत सुधार प्रस्ताव पेश गरेका छन्।

अर्थ मन्त्रालयमा पेश गरिएको उक्त प्रस्तावमा बजारको दीर्घकालीन विकास, लगानीकर्ताको विश्वास अभिवृद्धि, प्रविधिमैत्री प्रणाली विस्तार तथा विदेशी लगानी आकर्षण गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ। प्रस्तावमा IPO प्रणाली सुधारदेखि लिएर AI आधारित बजार निगरानी, ETF तथा Green Bond जस्ता नयाँ लगानी उपकरणको विकास, र NRN तथा विदेशी लगानीकर्तालाई आकर्षित गर्ने नीतिगत सुधारहरू समेटिएका छन्। प्रस्तावक पौडेलले यी सुझावहरू चरणबद्ध रूपमा कार्यान्वयन भएमा नेपालको पूँजी बजार थप सुदृढ, प्रतिस्पर्धात्मक तथा लगानीमैत्री बन्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

सकारात्मक सुधारका मुख्य बुँदाहरू

सुझावहरूलाई पाँच चरणमा विभाजन गरी तत्कालदेखि दीर्घकालीन सुधारसम्मको स्पष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गरिएको छ।

चरण १: तुरुन्त लागू गर्न सकिने सुधार (१–२०)

• लगानीकर्ता मुआब्जा कोष सुदृढीकरण
• आईपीओ वितरण पूर्ण रूपमा स्वचालित र पारदर्शी बनाउने
• Market Circuit Breaker प्रणाली सुधार
• विद्यार्थीका लागि आईपीओमा कम्तीमा १०% कोटा सुनिश्चित
• वित्तीय विवरण समयमै सार्वजनिक गर्ने कडाइ
• TMS प्रणालीको क्षमता, स्थायित्व र साइबर सुरक्षा सुधार
• अफवाह तथा मूल्य हेरफेर नियन्त्रणका लागि कडा नियमन
• रियल टाइम बजार निगरानी प्रणाली
• क्यापिटल गेन ट्याक्स ७.५% बाट ५% मा झार्ने प्रस्ताव
• लाभांश स्वचालित वितरण प्रणाली

साथै Derivatives Trading, Intraday, Short Selling, डिजिटल सुरक्षा, लगानीकर्ता प्रतिक्रिया प्रणाली, डिलिस्टिङ नीति लगायतका आधारभूत सुधारहरू समावेश छन्।

चरण २: छोटो अवधिका सुधार (२१–४०)

• AI आधारित कारोबार अनियमितता पहिचान प्रणाली
• Investor Confidence Index प्रकाशन
• Margin Financing विस्तार
• Market Maker व्यवस्था लागू
• ब्रोकर कमिशन पुनरावलोकन
• Digital KYC र AGM मा Digital Voting
• Mutual Fund तथा Portfolio विवरण अनलाइन सार्वजनिक
• Risk Scoring, Governance Rating र लगानीकर्ता शिक्षा कार्यक्रम

चरण ३: बजार विस्तार (४१–६०)

• ETF र Index Fund जस्ता नयाँ लगानी साधन
• Green Bond र Infrastructure Bond विकास
• AI आधारित पोर्टफोलियो सल्लाहकार
• Blockchain आधारित शेयर दर्ता
• Digital Education र Financial Literacy कार्यक्रम
• ग्रामीण क्षेत्रमा लगानी पहुँच विस्तार
• ESG आधारित लगानी प्रवर्द्धन

चरण ४: अन्तर्राष्ट्रिय एकीकरण (६१–८०)

• NRN लाई शेयर बजारमा लगानी अनुमति
• FPI र FII प्रणाली लागू
• विदेशी लगानीकर्तालाई कर सहुलियत
• Hedging उपकरण विकास
• Cross-border Settlement र Data Exchange
• Global Investor Outreach Program
• Fintech Sandbox र उन्नत ट्रेडिङ पूर्वाधार

चरण ५: दीर्घकालीन रणनीति (८१–१००)

• National Investor Protection Authority स्थापना
• SEBON, NEPSE र CDSC बीच समन्वय सुदृढीकरण
• SME Financing Ecosystem विकास
• दीर्घकालीन लगानीमा कर सहुलियत
• Digital Governance र Smart Regulation Framework
• Innovation Lab र Think Tank स्थापना
• Data Analytics Platform विकास
• दीगो पूँजीबजार रणनीति निर्माण

प्रस्तावक आदित्य पौडेलले यी सुझावहरू कार्यान्वयन भएमा नेपालको पूँजी बजार थप पारदर्शी, सुदृढ र लगानीमैत्री बन्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।